กรอบนโยบายการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ภายใต้พระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562

สถานการณ์ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลกมีความผันผวนจากปัจจัยด้านอุปสงค์และอุปทาน ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ การหยุดชะงักของเส้นทางขนส่ง ภัยธรรมชาติ โรคระบาด และภาวะเศรษฐกิจโลก ซึ่งอาจส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ หรือปริมาณการจัดหาเชื้อเพลิงเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากประเทศไทยยังพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปจากต่างประเทศในสัดส่วนสูง ประกอบกับกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมีภาระหนี้และดอกเบี้ยจากการดำเนินมาตรการรักษาเสถียรภาพราคาในช่วงที่ผ่านมา การใช้เงินกองทุนน้ำมันฯ ในระยะต่อไปจึงต้องคำนึงถึงฐานะและสภาพคล่อง ความสามารถในการชำระหนี้ ภาระผูกพัน และความพร้อมในการรองรับวิกฤต ควบคู่กับการหลีกเลี่ยงการอุดหนุนที่ยืดเยื้อ

นอกจากนี้ ระยะเวลาการจ่ายเงินชดเชยให้แก่น้ำมันเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพ ตามมาตรา 55 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 จะสิ้นสุดลงในวันที่ 24 กันยายน 2569 การจ่ายเงินชดเชยภายหลังวันดังกล่าว จึงต้องดำเนินการตามแผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง และหลักเกณฑ์และวิธีการส่งเงินเข้ากองทุนหรือได้รับเงินชดเชย และอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุน และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุน ที่คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงออกประกาศตามมาตรา 14 (4)

โดยที่มาตรา 5 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 กำหนดให้กองทุนน้ำมันฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมเมื่อเกิดวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง ทั้งนี้ การดำเนินการตามวัตถุประสงค์ให้อยู่ภายใต้กรอบนโยบายการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ จึงได้กำหนดกรอบนโยบายการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ไว้ดังต่อไปนี้

1. วิธีบริหารกองทุนฯ

1.1 กิจการของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จะดำเนินการและบริหารงานภายใต้คณะกรรมการคณะหนึ่งเรียกว่า “คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” ภายใต้พระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 โดยมีองค์ประกอบหน้าที่และอำนาจ ตามมาตรา 9 และมาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติฯ เพื่อบริหารจัดการให้เป็นไปตามมาตรา 5 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 ในการรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมเมื่อเกิดวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง พร้อมทั้งบริหารจัดการภายใต้กรอบนโยบายการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตามที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด

1.2 สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง มีฐานะเป็นหน่วยงานของรัฐที่เป็นนิติบุคคลทำหน้าที่สนับสนุนการบริหารกิจการของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ตามมาตรา 18 และมีหน้าที่และอำนาจตามมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติฯ ในการจัดทำแผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิงและแผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อนำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ตามที่กำหนดไว้ตามพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562

1.3 ผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง คือผู้ที่คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง แต่งตั้งให้เป็นผู้รับผิดชอบบริหารกิจการของสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และขึ้นตรงต่อคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง โดยมีหน้าที่และอำนาจบริหารกิจการของสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ให้เป็นไปตามกฎหมาย วัตถุประสงค์ของกองทุนฯ ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ นโยบาย หรือมติของคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ หรือคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และหน้าที่อื่น ๆ ตามมาตรา 20 มาตรา 24 และมาตรา 25  แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562

2. หลักเกณฑ์การบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ในช่วงสถานการณ์ปกติที่ราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศไม่ได้ปรับตัวขึ้นรุนแรงเกินกว่าที่แผนรองรับวิกฤตฯ กำหนดไว้ รวมถึงราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลกไม่ได้เกิดความผันผวน กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะปล่อยให้เป็นไปตามกลไกตลาดโดยไม่เข้าไปชดเชย แต่หากราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีการปรับขึ้นเกินระดับที่มีผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชน หรือราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีความผันผวน หรือสถานการณ์ที่น้ำมันเชื้อเพลิงอาจขาดแคลนไม่เพียงพอต่อการใช้ภายในประเทศ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะใช้หลักเกณฑ์การบริหาร ดังนี้

             2.1 การบริหารกองทุนฯ ให้เป็นไปตามมาตรา 5 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมในกรณีที่เกิดวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง

             2.2 วิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง หมายความว่า สถานการณ์ที่ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีการปรับราคาขึ้นอย่างรวดเร็วหรือผันผวนอันอาจเกิดผลกระทบต่อการดำรงชีพของประชาชน หรือสถานการณ์ที่น้ำมันเชื้อเพลิงอาจ
ขาดแคลนและไม่เพียงพอต่อการใช้ภายในประเทศ ตามแผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิงที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ และคณะรัฐมนตรี

             2.3 การรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม หมายถึง การนำเงินกองทุนฯ ไปใช้จ่ายเพื่อชดเชยให้กับผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงซึ่งเป็นโรงกลั่น หรือผู้นำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง หรือผู้ซื้อหรือได้มาซึ่งก๊าซปิโตรเลียมเหลว ตามมาตรา 29 และมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 โดยให้มีหลักเกณฑ์ในการใช้จ่ายเงินเพื่อชดเชยดังต่อไปนี้

2.3.1 เพื่อบรรเทาผลกระทบต่อการดำรงชีพของประชาชนและเป็นประโยชน์ต่อความมั่นคงด้านพลังงานและเศรษฐกิจของประเทศ จากสถานการณ์ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีการปรับตัวสูงขึ้น หรือมีความผันผวน หรือเกิดการขาดแคลนและไม่เพียงพอต่อการใช้ภายในประเทศ

2.3.2 เป็นการดำเนินมาตรการเท่าที่จำเป็น และลดผลกระทบต่อการบิดเบือนกลไกตลาดเสรี

2.3.3 หลีกเลี่ยงการอุดหนุนราคาน้ำมันเชื้อเพลิงข้ามกลุ่ม (Cross Subsidies)

2.4 การบริหารจัดการให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมีจำนวนเงินเพียงพอเพื่อใช้ในการบริหารจัดการกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพ ตามมาตรา 26 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562

2.5 การใช้จ่ายเงินกองทุนฯ ตามมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติฯ ให้จ่ายได้ใน 2 กิจการ ดังนี้

กิจการที่ 1 เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิง

กิจการที่ 2 ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานกองทุนฯ หรือการบริหารกองทุนฯ และกิจการอื่นที่เกี่ยวกับหรือเกี่ยวเนื่องกับการจัดการกิจการของกองทุนฯ

2.6 คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จะอนุมัติการจ่ายเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อดำเนินการ ตามสถานการณ์วิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง โดยเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการส่งเงินเข้ากองทุนฯ หรือได้รับเงินชดเชยและกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ ตามมาตรา 27 อัตราเงินชดเชยตามมาตรา 29 อัตราเงินคืนจากกองทุนฯ ตามมาตรา 31 และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุนฯ ตามมาตรา 32 โดยให้เป็นไปตามมาตรา 14 (4) แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562

2.7 การกำหนดระเบียบเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การจ่ายเงินและการเก็บรักษาเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จะต้องได้รับความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง นอกจากนี้ระเบียบหรือข้อบังคับเกี่ยวกับโครงสร้างองค์กร การบริหารงานบุคคล การงบประมาณ การเงินและทรัพย์สิน และการดำเนินงานอื่นของกองทุนฯ และสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง รวมถึงการกำหนดค่าตอบแทน สิทธิประโยชน์ หรือสวัสดิการต่าง ๆ ของผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เจ้าหน้าที่และลูกจ้าง จะต้องให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์และแนวทางที่คณะกรรมการนโยบายการบริหารทุนหมุนเวียนตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารทุนหมุนเวียนกำหนด

2.8 กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมในกรณีที่เกิดวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งการดำเนินงานของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง อันได้แก่ การเรียกเก็บเงินส่งเข้ากองทุนและการจ่ายเงินชดเชย รวมถึงการกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุน และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุน จึงต้องเป็นไปตามวัตถุประสงค์และอยู่ภายใต้กรอบนโยบายการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด อนึ่ง การใช้น้ำมันเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งต่อการรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมในกรณีที่เกิดวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง เนื่องจากเชื้อเพลิงชีวภาพเป็นทรัพยากรที่ผลิตได้เองภายใน ประเทศจากผลผลิตทางการเกษตรเป็นการช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันดิบจากตลาดโลกที่มีความผันผวนสูง อีกทั้งภาครัฐสามารถบริหารจัดการราคาขายปลีกในประเทศให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ตลอดจนช่วยสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศได้อย่างยั่งยืน ดังนั้น เมื่อระยะเวลาตามมาตรา 55 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 สิ้นสุดลง การดำเนินการเกี่ยวกับน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพซึ่งเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 จึงเป็นหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ในการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการส่งเงินเข้ากองทุนหรือได้รับเงินชดเชย และกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุน และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุนได้เช่นเดียวกับน้ำมันเชื้อเพลิงอื่น ๆ และเพื่อให้การบริหารกิจการของกองทุนมีประสิทธิภาพและเป็นไปตามวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งกองทุน คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จึงอาจกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุน และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุน ให้แตกต่างกันตามประเภท การใช้ และแหล่งที่มาของน้ำมันเชื้อเพลิงได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 14 (4) แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 ทั้งนี้ การใช้จ่ายเงินของกองทุนจะต้องเป็นการใช้จ่ายตามวัตถุประสงค์และกรอบนโยบายการบริหารกองทุนตามมาตรา 5 ประกอบมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562